پوست، مو و زیبایی

شوره سر؛ علت‌ها، شامپوهای ضدشوره و زمان مراجعه به پزشک

درمان شوره سر

روی شانه‌ی لباس تیره‌تان چند پوسته‌ی سفید دیده‌اید و پوست سرتان هم می‌خارد؟ شوره سر شایع است، اما هر پوسته‌ای شوره نیست و انتخاب شامپوی نامناسب گاهی پوست سر را خشک‌تر می‌کند. در ادامه می‌بینید شوره چه علت‌هایی دارد، چطور شامپوی ضدشوره را به‌کار ببرید و چه زمانی بهتر است از پزشک کمک بگیرید.

 

شوره سر چیست و چه نشانه‌هایی دارد؟

شوره سر به پوسته‌ریزی پوست سر گفته می‌شود که ممکن است با خارش همراه باشد. پوسته‌ها گاهی خشک و سفیدند و گاهی چرب‌تر و متمایل به زرد؛ ظاهر و شدت آن در همه یکسان نیست. شوره معمولاً مسری نیست و به معنی رعایت‌نکردن بهداشت هم نیست [۱]. اگر پوسته‌ها روی یقه‌ی لباس می‌ریزند، احتمالاً زودتر متوجه آن‌ها می‌شوید؛ اما خارش یا قرمزی مداوم هم می‌تواند نشانه‌ی یک مشکل پوستی دیگر باشد. پس فقط از روی پوسته‌ها برای خودتان تشخیص نگذارید.

نکته‌ی کاربردی: یک هفته شدت خارش و پوسته‌ریزی را یادداشت کنید و ببینید با شست‌وشو یا محصول تازه‌ای تغییر می‌کند یا نه.

 

علت شوره سر چیست و چه فرقی با خشکی پوست سر دارد؟

علت شوره سر

شوره می‌تواند با چربی پوست سر و واکنش پوست به مخمرهای طبیعی سطح پوست ارتباط داشته باشد؛ التهاب پوستی و حساسیت به بعضی محصولات مو هم ممکن است پوسته‌ریزی ایجاد کنند [۱]. این عوامل به این معنا نیستند که شما کاری اشتباه انجام داده‌اید. خشکی پوست سر معمولاً با پوسته‌های ریز و خشک همراه است و ممکن است در بخش‌های دیگر پوست هم خشکی ببینید. شوره می‌تواند پوسته‌های چرب‌تر و خارش بیشتری داشته باشد، اما این تفاوت‌ها همیشه برای تشخیص کافی نیستند. مثلاً اگر بعد از رنگ مو یا شامپوی تازه سوزش و قرمزی پیدا کردید، حساسیت هم باید در نظر گرفته شود.

کمبود ویتامین را بدون آزمایش و ارزیابی نمی‌توان علت شوره دانست. مکمل‌های ویتامین نیز درمان عمومی و اثبات‌شده‌ای برای همه‌ی موارد شوره نیستند؛ اگر علائم دیگری دارید یا نگران کمبود هستید، با پزشک مشورت کنید.

نکته‌ی کاربردی: اگر مشکل پس از تعویض رنگ مو یا محصول مراقبتی شروع شده، مصرف محصول تازه را متوقف کنید و در صورت ادامه‌ی علائم از پزشک یا داروساز راهنمایی بگیرید.

 

شامپوهای ضدشوره را چطور انتخاب و استفاده کنم؟

مراحل استفاده از شامپوی ضدشوره

شامپوهای ضدشوره با ترکیبات متفاوتی عرضه می‌شوند؛ از جمله کتوکونازول، سلنیوم سولفاید، زینک پیریتیون یا اسید سالیسیلیک. همه‌ی محصولات برای هر نوع پوست سر مناسب نیستند و دستور مصرف روی برچسب اهمیت دارد. اگر پوست سرتان چرب است، می‌توانید ترکیبات و راهنمای شامپو ضدشوره فولیکا برای پوست سر چرب را بررسی کنید.

بعضی شامپوهای درمانی باید چند دقیقه روی پوست سر بمانند و بعد آبکشی شوند؛ مدت و دفعات مصرف را از روی برچسب همان محصول دنبال کنید. برای نمونه، شامپو را بیشتر روی پوست سر ماساژ دهید، نه فقط ساقه‌ی مو. اگر موهای خشک دارید، شامپوی ضدشوره‌ی مناسب پوست سر خشک ممکن است انتخاب مناسب‌تری باشد؛ شامپو ضدشوره پرایم برای پوست سر خشک یکی از گزینه‌هایی است که می‌توانید مشخصاتش را بخوانید.

نرم‌کننده را بیشتر به ساقه و نوک مو بزنید تا موهای خشک کمتر زبر شوند؛ اگر نرم‌کننده به پوست سر شما حساسیت می‌دهد، مصرفش را قطع کنید. برای دیدن گزینه‌های بیشتر، دسته‌ی شامپو و نرم‌کننده‌ی مو را ببینید.

نکته‌ی کاربردی: شامپوی تازه را دقیقاً مطابق برچسب مصرف کنید و هم‌زمان چند محصول جدید را وارد روتینتان نکنید.

آیا روغن نارگیل، روغن کرچک یا ماسک خانگی شوره را درمان می‌کند؟

درمان شوره سر با روغن

روغن نارگیل و روغن کرچک ممکن است برای بعضی افراد حس نرمی به ساقه‌ی مو بدهند، اما درمان قابل‌اتکایی برای شوره به شمار نمی‌آیند. روغن‌مالی پوست سر، به‌ویژه اگر پوست شما چرب است، لزوماً پوسته‌ریزی را بهتر نمی‌کند. برای شناخت مراقبت از ساقه‌ی مو، مطلب انتخاب روغن برای روغن‌تراپی مو بر اساس نوع مو را بخوانید. ماسک تخم‌مرغ یا ترکیب‌های خانگی هم درمان ثابت‌شده‌ی شوره نیستند و ممکن است پوست سر را تحریک کنند. طرز تهیه‌ی ماسک یا استفاده از مرطوب‌کننده‌ی صورت را جایگزین درمان مناسب پوست سر نکنید؛ محصول را هم بدون بررسی برچسب روی پوست تحریک‌شده نگذارید.

نکته‌ی کاربردی: اگر می‌خواهید برای ساقه‌ی خشک مو ماسک بزنید، آن را از پوست سر دور نگه دارید و با شروع خارش یا سوزش آبکشی کنید.

 

شوره سر باعث ریزش مو می‌شود یا رشد مو را کم می‌کند؟

شوره به‌خودی‌خود به معنی ریزش دائمی مو نیست؛ بااین‌حال، خارش و خاراندن شدید ممکن است به پوست و مو آسیب بزند. اگر ریزش مو قابل‌توجه، تکه‌ای یا ماندگار است، آن را فقط به شوره نسبت ندهید و برای بررسی علت به پزشک مراجعه کنید. شامپوی ضدشوره هم تضمینی برای افزایش رشد مو نیست.

نکته‌ی کاربردی: به‌جای خاراندن پوست سر، ناخن‌ها را کوتاه نگه دارید و اگر ریزش مو ادامه دارد، زمان شروع و محصولات مصرفی‌تان را به پزشک بگویید.

 

آیا شوره سر با پسوریازیس یا داروها ارتباط دارد؟

پسوریازیس پوست سر می‌تواند با پوسته‌های ضخیم و نواحی ملتهب دیده شود و با شوره‌ی معمولی اشتباه گرفته شود. اگر پوسته‌ها گسترده‌اند، پوست سر دردناک یا زخمی شده، یا درمان معمول کمکی نکرده است، پزشک می‌تواند علت را بررسی کند [۳]. تداخل دارویی را نمی‌توان برای همه‌ی شامپوها یکسان دانست؛ نوع ماده‌ی مؤثره و داروهای مصرفی شما مهم است. اگر داروی موضعی پوست سر می‌زنید یا داروی خوراکی مصرف می‌کنید، نام محصول ضدشوره را به پزشک یا داروساز بگویید. در بارداری، شیردهی، کودکان یا بیماری مزمن نیز پیش از استفاده از فرآورده‌ی درمانی با پزشک یا داروساز مشورت کنید. اگر رنگ مو باعث سوزش یا قرمزی شده، فعلاً از تکرار آن خودداری کنید. کاهش التهاب به انتخاب علت و درمان درست بستگی دارد؛ از مصرف خودسرانه‌ی داروهای ضدالتهاب یا ترکیب چند درمان پرهیز کنید.

نکته‌ی کاربردی: نام داروها و محصولات پوست سرتان را پیش از مراجعه یادداشت کنید تا بررسی تداخل و حساسیت آسان‌تر شود.

 

چه زمانی برای شوره سر باید به پزشک مراجعه کنم؟

اگر با مصرف درست شامپوی ضدشوره طبق برچسب بهتر نشدید، علائم شدید یا مداوم دارید، یا پوست سر قرمز، متورم و دردناک شده است، از پزشک کمک بگیرید [۱]. همین‌طور اگر پوسته‌ریزی به صورت یا بخش‌های دیگر بدن رسیده، بررسی پزشکی می‌تواند علت را روشن کند.

نکته‌ی کاربردی: اگر خارش شب‌ها خوابتان را مختل می‌کند یا ریزش مو هم دارید، منتظر تغییر خودبه‌خودی نمانید و وقت مشاوره بگیرید.

 

پرسش‌های متداول

آیا شوره سر مسری است؟

شوره‌ی معمولی مسری نیست؛ بااین‌حال، اگر پوسته‌ریزی شدید یا غیرمعمول است، برای تشخیص علت از پزشک کمک بگیرید [۱].

شامپوی ضدشوره را هر روز استفاده کنم؟

دفعات مصرف به ترکیب و دستور همان محصول بستگی دارد. برچسب را دنبال کنید و اگر مطمئن نیستید از داروساز بپرسید [۲].

آیا شوره از کمبود ویتامین است؟

نمی‌توان هر مورد شوره را به کمبود ویتامین نسبت داد. اگر نشانه‌های دیگری دارید، درباره‌ی ارزیابی و آزمایش با پزشک مشورت کنید.

روغن نارگیل برای شوره خوب است؟

روغن نارگیل ممکن است ساقه‌ی مو را نرم کند، اما جایگزین شامپوی ضدشوره‌ی مناسب یا بررسی پزشکی نیست.

آیا شوره باعث ریزش دائمی مو می‌شود؟

شوره به‌تنهایی نشانه‌ی ریزش دائمی نیست؛ اما ریزش شدید یا ماندگار باید جداگانه بررسی شود.

برای شوره‌ی همراه با قرمزی و پوسته‌های ضخیم چه کنم؟

چون برخی مشکلات پوستی مانند پسوریازیس ممکن است شبیه شوره باشند، برای ارزیابی به پزشک مراجعه کنید [۳].

جمع‌بندی

شوره سر می‌تواند با پوسته‌ریزی و خارش همراه باشد، اما خشکی، حساسیت یا بیماری‌های پوستی هم گاهی ظاهری مشابه دارند. شامپوی مناسب را بر اساس نوع پوست سر و دستور مصرف انتخاب کنید؛ اگر علائم شدید، ماندگار یا همراه با ریزش مو است، بررسی پزشکی را عقب نیندازید. برای مقایسه‌ی گزینه‌ها می‌توانید مشخصات شامپوها و نرم‌کننده‌های مو را بررسی کنید؛ اگر درباره‌ی انتخاب یا نحوه‌ی مصرف تردید دارید، داروساز راهنمایی‌تان می‌کند.

محصولات مرتبط

منابع

  1. American Academy of Dermatology: How to treat dandruff ↩
  2. NHS: Dandruff ↩
  3. American Academy of Dermatology: Scalp psoriasis ↩