پوست، مو و زیبایی

روغن بادام؛ راهنمای جامع فواید برای پوست و مو و روش صحیح مصرف

روغن بادام؛ راهنمای جامع فواید برای پوست و مو و روش صحیح مصرف

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که بعد از یک روز کاری طولانی در هوای خشک یا شست‌وشوی مکرر دست‌ها، کشیدگی ناخوشایندی روی پوست صورت یا دست‌هایتان حس کنید؛ وضعیتی که هیچ کرم سبکی از پسِ آن برنمی‌آید. این‌جاست که یک بطری کوچک روغن گیاهی می‌تواند تفاوت واقعی ایجاد کند. روغن بادام دهه‌هاست که جای ثابتی در روتین مراقبت از پوست و مو دارد، اما استفاده‌ی نادرست از آن می‌تواند منافذ را ببندد یا نتیجه‌ی دلخواه را ندهد. در این راهنما دقیقاً بررسی می‌کنیم که کدام نوع روغن بادام برای پوست یا موی شما مناسب است، چطور باید آن را مصرف کنید و در مقایسه با سایر روغن‌های گیاهی چه جایگاهی دارد.

روغن بادام شیرین یا تلخ؛ تفاوت چیست و کدام را انتخاب کنیم؟

بزرگ‌ترین اشتباهی که افراد در خرید روغن بادام مرتکب می‌شوند، بی‌توجهی به تفاوت اساسی میان نوع «شیرین» و «تلخ» است. روغن بادام شیرین از مغز بادام خوراکی (Prunus amygdalus var. dulcis) با روش پرس سرد استخراج می‌شود و سرشار از اسید اولئیک، اسید لینولئیک و ویتامین‌های E و A است [۱]. این روغن یک امولینت (نرم‌کننده) ایمن، ملایم و همه‌کاره برای سد دفاعی پوست به شمار می‌رود.

در مقابل، روغن بادام تلخ از نوع دیگری از بادام (Prunus amygdalus var. amara) تهیه می‌شود. هسته‌ی این بادام حاوی گلیکوزیدی به نام آمیگدالین است که در اثر فرآوری به هیدروسیانیک اسید (سیانور) تجزیه می‌شود [۲]. به همین دلیل، روغن بادام تلخ خالص خوراکی نیست و تنها به شکل اسانسِ تصفیه‌شده یا در غلظت‌های بسیار اندک دارویی و برای اهداف خاص موضعی تحت نظر کارشناس مصرف می‌شود. برای روتین‌های روزمره‌ی زیبایی و تقویت بافت پوست و ساقه مو، انتخابی که به دنبالش هستید همیشه روغن بادام شیرین است.

نکته‌ی کاربردی: هنگام خرید، برچسب محصول را بررسی کنید تا عبارت «بادام شیرین» یا «Sweet Almond Oil» همراه با نشان پرس سرد (Cold-Pressed) درج شده باشد.

فواید روغن بادام برای پوست صورت و دور چشم

روغن بادام برای دورچشم

روغن بادام شیرین سرعت تبخیر رطوبت لایه‌های اپیدرم را کاهش می‌دهد و به ترمیم سد محافظتی پوست آسیب‌دیده کمک می‌کند [۱]. اگر پوست خشکی دارید که مدام پوسته‌پوسته می‌شود، چربی‌های تک‌غیر‌اشباع موجود در این روغن لطافت و انعطاف‌پذیری بافت پوست را برمی‌گردانند. شما می‌توانید برای رطوبت‌رسانی روزانه از محصولات استاندارد فرموله‌شده نظیر کرم دست و صورت شون حاوی روغن بادام کمک بگیرید که جذب سریع‌تری نسبت به روغن خالص دارد.

یکی از دغدغه‌های همیشگی، سیاهی و پف اطراف چشم است. پوست زیر چشم نازک‌ترین قسمت صورت به حساب می‌آید و به‌سرعت رطوبت از دست می‌دهد. خواص ضدالتهابی و حضور ویتامین E در روغن بادام شیرین می‌تواند جریان مویرگی زیر چشم را بهبود بخشد و به کاهش تیرگی‌های ناشی از خشکی و خستگی کمک کند [۳]. بااین‌حال، درجه کومدوژنیک روغن بادام شیرین حدود ۲ است؛ یعنی احتمال بستن منافذ در پوست‌های بسیار چرب و مستعد آکنه صفر نیست، بنابراین مبتلایان به آکنه‌ی فعال نباید آن را روی تمام صورت بمالند.

نکته‌ی کاربردی: شب‌ها قبل از خواب، یک قطره‌ی بسیار کوچک روغن بادام شیرین را روی نوک انگشت حلقه بگذارید و با ضربات ملایم (بدون کشیدن پوست) دور استخوان زیر چشم پخش کنید.

نحوه استفاده از روغن بادام به عنوان مرطوب کننده

بسیاری از افراد روغن را روی پوست کاملاً خشک می‌زنند و احساس سنگینی یا چربی اضافه پیدا می‌کنند. روغن‌های گیاهی به‌تنهایی آبرسان نیستند؛ آن‌ها مرطوب‌کننده‌هایی هستند که آب موجود در لایه‌های پوست را به دام می‌اندازند (Occlusive و Emollient). برای رسیدن به بالاترین بازدهی، باید اصول مرطوب‌ کننده و آبرسان را رعایت کنید:

  • ابتدا صورت خود را با یک شوینده ملایم بشویید و بگذارید پوست کمی نمدار بماند.
  • اگر از سرم هیالورونیک اسید یا آبرسان پایه آب استفاده می‌کنید، آن را روی پوست مرطوب بزنید.
  • ۲ تا ۳ قطره روغن بادام را بین کف دست‌ها مالش دهید تا کمی گرم شود، سپس به آرامی روی صورت فشار دهید تا سد رطوبتی بسته شود.

برای حفظ نرمی پوست بدن و شست‌وشوی ملایم بدون ایجاد حس خشکی شدید، گزینه‌هایی مانند صابون نرم کننده فیروز حاوی روغن بادام شیرین در سبد روتین روزمره شوینده‌ای بسیار مهربان با لایه هیدرولیپیدی پوست به شمار می‌آیند.

نکته‌ی کاربردی: اگر پوست حساسی دارید، پیش از زدن روغن به کل صورت، تست پچ انجام دهید: دو قطره روغن را روی بازوی داخلی بمالید و ۲۴ ساعت از نظر قرمزی و خارش بررسی کنید.

روغن بادام برای سلامت پوست سر و ریشه موها

خشکی و خارش کف سر یا شوره‌های ناشی از پوسته ریزی با روغن بادام به‌خوبی تسکین می‌یابند. این روغن منبع غنی از روی (زینک)، اسیدهای چرب امگا ۹ و ویتامین B7 (بیوتین طبیعی) است که فولیکول‌ها را تغذیه کرده و التهاب کف سر را فرو می‌نشاند [۱]. اگر ساقه‌های موهایتان وز، کدر یا مستعد موخوره شده، خاصیت پرکنندگی روغن بادام با پر کردن شکاف‌های میکروسکوپی کوتیکول مو، انعطاف‌پذیری و درخشش ساقه را بازمی‌گرداند.

اگر هدف شما کنترل پیری زودرس پوست دست و صورت است، استفاده از کرم‌های ترکیب‌شده با این روغن نظیر کرم روغن بادام سی گل ساختار پایدارتر و فرمولاسیون غیرکومدوژنیک‌تری نسبت به چربی خالص مایع در اختیار پوست قرار می‌دهد که می‌توانید در برنامه مراقبت پوستی خود بگنجانید.

نکته‌ی کاربردی: برای تسکین پوست سر خشک، نیم ساعت پیش از حمام کف سر را با چند قطره روغن ولرم به مدت ۵ دقیقه ماساژ دورانی دهید، سپس با یک شامپوی سبک بشویید.

ساخت ماسک مو خانگی با روغن بادام و تخم مرغ

ساخت ماسک مو خانگی با روغن بادام و تخم مرغ

وقتی ساقه مو بر اثر سشوار و رنگ مو پروتئین از دست می‌دهد، شکننده و بی‌جان می‌شود. تخم مرغ منبعی کامل از پروتئین و لستین است و ترکیب آن با چربی‌های نرم‌کننده روغن بادام یک ترمیم‌کننده فوق‌العاده می‌سازد [۴]. نحوه استفاده و تهیه این ماسک مو به شرح زیر است:

  1. یک عدد تخم مرغ کامل (یا در صورت داشتن موی خیلی چرب فقط سفیده، و موی خیلی خشک فقط زرده) را با دو قاشق غذاخوری روغن بادام شیرین مخلوط کنید.
  2. برای اثربخشی بیشتر در کنترل ریزش یا تحریک رشد مو، می‌توانید چند قطره روغن رزماری خالص نیز اضافه نمایید.
  3. ماسک را از ۲ سانتی‌متری ریشه تا انتهای ساقه و نوک موها بزنید.
  4. موها را با کلاه حمام بپوشانید و اجازه دهید ۲۰ دقیقه بماند.
  5. سپس موها را حتماً با آب ولرم رو به خنک (نه داغ، تا تخم مرغ سفت نشود) و شامپوی ملایم آبکشی کنید.

نکته‌ی کاربردی: این ماسک را بیش از یک بار در هفته استفاده نکنید تا پروتئین اضافی باعث شکنندگی بیشتر ساقه نشود.

مقایسه روغن بادام با سایر روغن‌های گیاهی؛ کدام برای شما بهتر است؟

مقایسه روغن بادام با سایر روغن‌های گیاهی؛ کدام برای شما بهتر است؟

در قفسه فروشگاه‌ها ده‌ها روغن گیاهی مختلف وجود دارد. انتخاب روغن متناسب با نیاز و تیپ پوستی، مهم‌ترین قدم در رسیدن به نتیجه مطلوب است [۱][۵]:

نوع روغن گیاهی بافت و ضریب انسداد بهترین کاربرد مناسب برای نوع پوست
روغن بادام شیرین متوسط و سبک تسکین التهاب، خشکی دست، دور چشم و تقویت ساقه نرمال تا خشک، پوست حساس
روغن جوجوبا بسیار سبک (شبیه سبوم انسان) متعادل‌کننده ترشح چربی و بدون ایجاد جوش مختلط، چرب و مستعد آکنه
روغن ارگان سبک تا متوسط، غنی از ویتامین E جوان‌سازی و رفع وزی ساقه مو انواع پوست، موهای آسیب‌دیده
روغن نارگیل سنگین، سرشار از اسید لوریک ماسک قبل از حمام برای موهای ضخیم، رفع زبری پا پوست خیلی خشک بدن (نامناسب برای صورت)
روغن زیتون سنگین و غنی از اسید اولئیک تسکین زبری آرنج و زانو، سدهای دفاعی تخریب‌شده پوست بسیار خشک و اگزمایی
روغن کرچک بسیار چسبناک و غلیظ تقویت موضعی تار ابرو و ضخامت‌بخشی مو نواحی محدود نیازمند آبرسانی عمیق
روغن اووکادو غلیظ و نفوذپذیر مراقبت شبانه از پوست‌های مسن و آسیب‌دیده خشک، دهیدراته و بالغ
روغن هسته انگور فوق‌العاده سبک و قابض روشن‌کنندگی و آبرسانی بدون سنگینی پوست چرب، حساس و روزاسه
روغن گل (مثل گل رز یا ثعلب) سبک و معطر احیای سلولی و بهبود جای لک و اسکار پوست کدر، دارای اسکار یا لک

علاوه بر روغن‌های مایع، ترکیباتی نظیر شی باتر (کره روغن قلم) بافتی جامد و بسیار مغذی ارائه می‌دهند. شی باتر در ترکیب با چند قطره روغن بادام گزینه‌ای ایده‌آل برای رفع ترک‌های پاشنه پا و خشکی‌های موضعی زمستانه است [۵]. برای انتخاب دقیق‌تر بر اساس فیزیولوژی فردی می‌توانید به مقالات روغن آرگان برای مو و پوست و انتخاب بهترین روغن برای روغن‌تراپی مو مراجعه کنید.

نکته‌ی کاربردی: اگر موهای نازک و کم‌حجم دارید، از روغن‌های سنگین مثل نارگیل و زیتون فاصله بگیرید و به سراغ بافت‌های سبک‌تر نظیر بادام یا جوجوبا بروید تا موها اصطلاحاً نخوابند.

پرسش‌های متداول

آیا روغن بادام شیرین منافذ پوست صورت را می‌بندد؟

ضریب کومدوژنیک روغن بادام شیرین درجه ۲ (از ۵) ارزیابی می‌شود؛ این یعنی تمایل ملایمی به بستن منافذ دارد. اگر پوست خشکی دارید خطری ندارد، اما برای پوست‌های چرب و جوش‌ساز بهتر است از روغن جوجوبا یا هسته انگور استفاده شود.

تفاوت اصلی روغن بادام تلخ و شیرین در استفاده موضعی چیست؟

روغن بادام شیرین یک نرم‌کننده خنثی و ایمن با جذب خوب برای روتین‌های روزمره است. روغن بادام تلخ به دلیل وجود ترکیبات سیانید و اسانس قوی، ماده‌ای بالقوه محرک و خطرناک است و نباید روی زخم باز، پوست ملتهب یا به‌صورت خوراکی مصرف شود [۲].

چند بار در هفته می‌توان از روغن بادام روی موها استفاده کرد؟

برای ساقه موهای خشک، استفاده از ۱ تا ۲ قطره پس از حمام به‌عنوان سرم ضد وز مناسب است. برای ماسک موی روغنی و ریشه سر، هفته‌ای یک یا حداکثر دو بار به مدت ۳۰ دقیقه قبل از شست‌وشو کافی است تا از چرب شدن بیش از حد اسکالپ جلوگیری شود.

آیا روغن بادام به درمان ترک‌های پوستی ناشی از بارداری کمک می‌کند؟

مطالعات نشان می‌دهند ماساژ منظم پوست با روغن بادام شیرین خاصیت کشسانی پوست را در برابر کشش افزایش می‌دهد و خارش ناشی از اتساع پوست در بارداری را تسکین می‌دهد، هرچند از بین بردن کامل استریاهای قدیمی نیازمند درمان‌های تخصصی‌تر است [۶].

روغن بادام چقدر بعد از باز شدن قابل استفاده است؟

روغن بادام شیرین باکیفیت و پرس سرد به دلیل دارا بودن ویتامین E ماندگاری مناسبی دارد، اما در صورت قرار گرفتن در معرض نور و گرما ظرف ۶ تا ۱۲ ماه اکسید و فاسد (تند) می‌شود. همیشه آن را در بطری تیره و جای خنک نگه دارید.

جمع‌بندی و انتخاب آگاهانه

روغن بادام شیرین یکی از در دسترس‌ترین و کارآمدترین معجون‌های طبیعی برای مراقبت از پوست‌های حساس، موهای شکننده و التیام بافت خشک صورت است. شناخت نوع پوست، رعایت نحوه استفاده روی پوست نمدار و تفکیک شفاف بادام شیرین از تلخ، تضمین‌کننده ایمنی و بهترین نتیجه در روتین روزمره شماست. برای آشنایی با سایر محصولات مراقبتی غنی‌شده با عصاره‌های طبیعی، می‌توانید به بخش مراقبت پوست در دواپیچ سر بزنید و محصول متناسب با نیاز بافت پوست خود را برگزینید.

منابع

  1. Anti-Inflammatory and Skin Barrier Repair Effects of Topical Application of Some Plant Oils – PubMed Central ↩
  2. Almond (Prunus dulcis) Oil and Amygdalin Toxicology – ScienceDirect ↩
  3. The uses and properties of almond oil – Complementary Therapies in Clinical Practice ↩
  4. Hair Cosmetics: An Overview – PubMed Central ↩
  5. Natural Oils for Skin Barrier – International Journal of Cosmetic Science ↩
  6. The effect of bitter almond oil and massage on striae gravidarum – PubMed ↩